Enillydd Gwobr Syr Bryner Jones yn cael ei gyhoeddi

23 Gorffennaf 2018

Fel gwobr bwysicaf Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru, mae Gwobr Goffa Syr Bryner Jones yn cael ei chwennych yn fawr bob blwyddyn.

Mae enillydd gwobr eleni wedi’i gadw ynghudd tan heddiw (dydd Llun 23 Gorffennaf), diwrnod cyntaf Sioe Frenhinol Cymru, gan greu ymdeimlad o gyffro a disgwyliad sy’n briodol i wobr mor fawr ei bri.

Er 1957 mae’r wobr wedi’i rhoi bob blwyddyn i rywun o wahanol ran o’r diwydiant ffermio sydd wedi cyrraedd y lefel uchaf o lwyddiant yn y sector a ddewiswyd. Eleni roedd y beirniaid yn chwilio am y fenter ffermio defaid fwyaf effeithiol ac effeithlon yng Nghymru.

Gyda phob un o’r tri therfynwr a roddwyd ar y rhestr fer, a’u teuluoedd, yn aros yn eiddgar i glywed pwy oedd wedi ennill, cyhoeddodd Cadeirydd Cyngor y gymdeithas, Mr David Lewis mai enillydd Gwobr Syr Bryner Jones 2018 yw Mr Michael James a Mrs Ella James o Neuadd Blaenduhonw, Maesmynys, Llanfair-ym-Muallt, Powys.

 

Michael ac Ella James yn derbyn Gwobr Syr Bryner Jones ar ddiwrnod cyntaf Sioe Frenhinol Cymru 2018.

Mae Neuadd Blaenduhonw yn fferm 211 erw dan anfantais fawr, gyda hawliau mynydd ar Fynydd  Epynt, sy’n gyfagos. Fel yr awgryma’r enw, mae ar “Flaen” dyffryn Duhonw ym Maesmynys, Llanfair-ym-Muallt. Mae’r fferm yn amrywio o gyfuchliniau 300m i 430m, gyda llawer o gaeau tonnog a llechweddog, fferm y gellir ei disgrifio’n “heriol” iawn.

Fe wnaeth Michael ac Ella gymryd y fferm drosodd gan rieni Michael bron ddeng mlynedd yn ôl, ac mae uned ffermio effeithlon iawn sy’n cael ei ffermio’n dda wedi datblygu. Mae’r stocio presennol yn cynnwys 700 o famogiaid i gyd, yn cynnwys diadell elît o 24 o famogiaid Wyneblas Caerlŷr cofrestredig, 50 o famogiaid Texel Pedigri, y naill a’r llall ar gyfer cynhyrchu a gwerthu hyrddod magu o ansawdd uchel, a gaiff eu gwerthu yn arwerthiannau’r ddwy gymdeithas ledled y DU.

Mae’r fenter ddefaid mwy masnachol yn cynnwys 450 o famogiaid Penfrith Beulah sy’n cynhyrchu ŵyn benyw Miwl o’r safon uchaf, i’w gwerthu a’u cadw fel defaid magu ar gyfer y ddiadell Miwl o 200 sy’n ŵyna yn ôl cyfradd o 200%, ac sydd pan gânt eu croesi â hyrddod Texel wedi’u magu gartref yn cynhyrchu ŵyn wedi’u pesgi a werthir yn y farchnad gynnar.

Cafodd y beirniaid eu taro’n fawr gan allu Michael ac Ella i gynhyrchu anifeiliaid eithriadol, y bu galw mawr amdanynt, gan arwain at y gwobrau a’r prisiau gwerthu uchaf yn y cylch arwerthu yn y sioeau a’r arwerthiannau brîd perthnasol. Ystyriwyd bod y gorchestion hyn yn wirioneddol eithriadol. Fe wnaeth eu sylw i fanylion nid yn unig o ran rheoli eu diadell, a’u sgiliau bugeilio, ond hefyd o ran eu sgiliau rheoli fferm cyffredinol argraff fawr ar y beirniaid. Roedd rheoli’r tir glas ar y fferm gyfan yn drawiadol iawn, o gofio’r topograffi ac uchder y fferm uwchben lefel y môr. Roedd y ddibyniaeth fawr yn Neuadd Blaenduhonw ar laswellt da a reolir yn dda i gyflawni lefelau uchel o gynnyrch da byw i’w ganmol yn uchel.

Mae technoleg fodern yn cael ei defnyddio wrth reoli’r ddiadell. Gwneir defnydd llawn o dagiau EID, a defnyddir Facebook hefyd i hyrwyddo gwerthiannau. Mae gwybod y gost cynhyrchu a chyfrifo maint yr elw yn rhan bwysig iawn o’u rheolaeth, er mwyn cynnal system effeithlon, broffidiol. Caiff perfformiad pob grŵp o ddefaid ei gofnodi a gwneir penderfyniadau pwysig o ran dethol gyda chymorth y canlyniadau hyn, ynghyd â’r arfarniad hollbwysig â’r llygaid o’r anifail i’w ddethol ar gyfer bridio pellach. Hyd yn oed er bod Michael ac Ella yn cyflawni llwyddiant mawr, maent bob amser yn meddwl am ddatblygiadau yn y dyfodol ac am wella’u diadell. 

Mae Michael yn cymryd rhan weithredol y tu hwnt i giât y fferm. Mae’n aelod o Gyngor Cenedlaethol Brîd y Defaid Wyneblas Caerlŷr, yn aelod o Bwyllgor Datblygu’r Brîd, ac yn gyn-Gadeirydd Cyngor Cymru. 

Fe wnaeth Syr Bryner Jones helpu i lunio cyfeiriad Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru am 50 mlynedd. Roedd yn bennaeth yr Adran Amaethyddiaeth a Choleg Aberystwyth yn 1907 ac aeth yn ei flaen i fod yn un o brif ffigurau addysg amaethyddol yng Nghymru. Roedd yn rhywun o ddylanwad yn Amaethyddiaeth Cymru, gan ddod yn Gomisiynydd ac yn Gadeirydd Cyngor Amaethyddol Cymru ac wedi hynny daeth yn Ysgrifennydd Cymreig y Weinyddiaeth Amaeth.

Roedd Syr Bryner Jones, a gafodd ei urddo’n Farchog yn 1947, yn Gyfarwyddwr Sioe Anrhydeddus Sioe Frenhinol Cymru o 1908 – 10 ac roedd yn Gadeirydd Cyngor y gymdeithas o 1944 – 53. Daeth yn Llywydd y gymdeithas yn 1954, yn 50fed flwyddyn y gymdeithas ac yn drasig bu fawr ym mis Rhagfyr y flwyddyn honno.

Cyflwynwyd gwobr gyntaf Syr Bryner Jones yn 1957 gan ei ferch ac mae wedi’i rhoi bob blwyddyn i rywun o wahanol gangen o’r diwydiant ffermio sydd wedi cyrraedd y lefel uchaf o lwyddiant yn y sector a ddewiswyd.