Cystadlaethau Silwair Cladd a Byrnau Mawr 2018

17 Gorffennaf 2018

Mae cystadlaethau silwair cladd a byrnau mawr Cymru gyfan 2018, sy’n cael eu rhedeg gan Gymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru a Ffederasiwn Cymdeithasau Tir Glas Cymru, eto wedi gweld silwair o’r safon uchaf yn cael ei gynhyrchu gan lawer o’r tyfwyr silwair gorau o bob cwr o Gymru.

Mae silwair yn allweddol i gynhyrchu cig a llaeth ar lawer o ffermydd Cymru, ac mae’r gystadleuaeth yn un o’r rhai mwyaf brwd yn y diwydiant.

Cystadleuaeth Silwair Cladd Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth cladd, a noddwyd gan Wynnstay Group PLC ac a gefnogwyd gan Agri Lloyd International Ltd, yw Chris Edwards (R D Edwards a’i Fab) o Fferm Pwllywrach, Tregolwyn, Y Bont-faen, aelod o Gymdeithas Tir Glas Morgannwg.

Mae’r gystadleuaeth hon yn agored i bob aelod o 21 cymdeithas tir glas Cymru. Yna mae pum terfynwr rhanbarthol yn mynd trwodd i rownd derfynol Cymru Gyfan, a feirniadwyd eleni gan feirniad technegol, John Evans, un o noddwyr y diwydiant, Dr Huw McConochie ac enillydd 2017, William Lawrence o Sir Benfro.

Cytunodd y panel beirniadu fod Fferm Pwllywrach, fel pecyn cyfan, yn cael ei rheoli’n dda o fewn system ddestlus iawn.  Er bod y dadansoddiadau ar ansawdd y silwair (a brofwyd gan Agri-Lloyd) yn bwysig, mae’r beirniaid yn ymweld â phob fferm hefyd i asesu rheolaeth y cladd a’r arferion porthi, ymhlith marcwyr effeithiolrwydd eraill.

Roedd y beirniaid i gyd yn gyfan gwbl fodlon fod y cyfuniad buddugol yn dangos sut i wneud y defnydd gorau a mwyaf priodol o’r porthiant oedd ar gael; ac roedd y cyfraddau twf a’r enillion pwysau a gyflawnwyd trwy fwydo dim ond 3kg o farlys y dydd gyda chyfuniad rhagorol o silwair glaswellt, silwair cnwd cyfan a silwair lwsérn yn drawiadol iawn.

Mae gyda Fferm Pwllywrach y dogn perffaith ar gyfer bwydo’r 140 o fuchod sugno, 350 o wartheg ar eu tyfiant ac yn cael eu pesgi a’r ddiadell ddefaid o 1800.  Lleolir y fferm ym Mro Morgannwg, gan orwedd 80m uwchben lefel y môr yn wynebu’r de-orllewin.

Roedd dadansoddiad sylfaen y dogn gaeaf yn 34.9% Deunydd Sych, gwerth D 72.7%, EM 11.6 MJ/kg a PC 12.1%, gan ddangos lefelau cymeriant uchel a chnwd wedi’i wneud yn dda iawn.

Cymerwyd 150 erw ar gyfer y toriad cyntaf ar y 14eg o Fai – cafodd y cnwd ei wywo am 24 awr a chwblhawyd y broses silweirio mewn diwrnod. Cymerwyd ail doriad o 75 erw a thrydydd toriad o 50 erw, gan wneud cyfanswm o 1650t. Y cnydau ychwanegol a dyfir ar y fferm yw 100 tunnell o Wair a’r cnydau protein o 75t o silwair Lwsérn a 75t o silwair Meillion Coch a Gwellt Gwenith. Caiff y cynhwysion hyn eu cymysgu mewn cymysgydd twb Triolet 20 metr ciwbig i ddarparu’r ymborth cywir ar gyfer pob menter.

Mae’r sawl a ddaeth yn ail, Richard Morris o Bowett Farm, Hundleton yn aelod o Gymdeithas Tir Glas Cleddau. Fferm 500 erw yw Bowlett Farm gyda 430 o fuchod llaeth, 4 tarw, a 250 o stoc ifanc. Roedd dadansoddiad sylfaen y dogn gaeaf yn 34.5% Deunydd Sych, gwerth D 75.5%, EM 12.1 MJ/kg a PC 17.1%.

Bu Cystadleuaeth Silwair Cladd Cymru Gyfan yn rhedeg er 1979.

Cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth byrnau mawr, a noddwyd gan BPI Agriculture (Silotite), yw Mark Evans o Treglemais Fawr, Solfach, Hwlffordd, aelod o Gymdeithas Tir Glas Gogledd Sir Benfro.

Mae cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan wedi dod yn boblogaidd iawn ers ei chychwyn yn 1996. Mae’n agored i bob aelod o 21 cymdeithas tir glas Cymru, ac mae wedi dod yn gystadleuaeth heriol iawn i’w hennill. Beirniadwyd cystadleuaeth eleni gan banel o dri: Dr Dave Davies o Silage Solutions; Mr Stuart Anthony (BPI Agriculture (Silotite)); ac enillydd y llynedd, Mr Paul Williams.  

Mae Mark yn ffermio 850 erw, 100m uwchben lefel y môr. Mae gyd’r fferm bîff a phesgi 180 o wartheg bîff ynghyd â 500 o loi/ stoc ifanc dan 24 mis; a 50 dros 24 mis.

Mae’n cael pum toriad cynaeafu, gyda chyfanswm o dros 3000 o fyrnau y llynedd.

Gwneir yr holl waith cynaeafu “yn fewnol” ar y fferm. Torrir y cnwd gyda pheiriant lladd gwair Class 3050c ac fe’i gadewir dros gyfnod gwywo o 36-48 awr cyn cael ei fyrnu gyda byrnwr McHale Fusion 3. Roedd dadansoddiad o fyrnau mawr Mark yn dangos 51.2% Deunydd Sych, PC 16.3, gwerth D 69, EM11, a pH 4.9.

Roedd y tri phrif derfynwr yn cynrychioli croestoriad gwirioneddol o amaethyddiaeth Da Byw Cymru gydag un fferm laeth, un fferm bîff sugno/defaid ac uned magu a phesgi bîff ac roedd ganddynt deimlad da o’u costau cynhyrchu a’u hallbynnau. Fe wnaeth beirniadu’r enillydd roi penderfyniadau a oedd yn ysgogi’r meddwl i bob un o’r beirniaid eu gwneud.

Yn gydradd ail mae Alun ac Emyr Evans o Penlanlas Isaf, Talsarn, Llambed, aelodau o Gymdeithas Tir Glas Canol Sir Aberteifi a David Thomas o Penwern, Llansbyddyd, Aberhonddu, aelod o Gymdeithas Tir Glas Brycheiniog.

Mae Alun ac Emyr Evans yn rhedeg fferm 170 erw sy’n wynebu’r de ar uchder o 550 troedfedd uwchben lefel y môr. Maent yn stocio 130 o fuchod llaeth ynghyd â 70 o stoc ifanc. Maent yn cynaeafu tri thoriad y flwyddyn (Mai, Mehefin ac Awst). Dadansoddiad y silwair oedd: 44.8% Deunydd Sych, PC 13.2, Gwerth D 71.5, EM 11.4, pH 4.8.

Mae David Thomas yn rhedeg fferm 350 erw sy’n wynebu’r dwyrain ar uchder o 200 metr uwchben lefel y môr. Mae’n stocio 520 o famogiaid magu a 100 o ŵyn benyw, ynghyd â 70 o fuchod sugno a 42 o stoc ifanc dan 24 mis. Maent yn cynaeafu deirgwaith y flwyddyn (Mai, Mehefin a Gorffennaf). Roedd dadansoddiad y silwair yn: 51.3% Deunydd Sych, PC 15.1, Gwerth D 68.4, EM 10.9, pH 5.3.

Dywedodd y beirniad arweiniol, Dr Dave Davies: “Roedd dadansoddiad silwair pob un o’r terfynwyr o ansawdd da iawn, ond roedd y ffermwyr a osodwyd yn y tri lle cyntaf wedi gwirioneddol herio’u busnesau ar rôl porthiant ac yn arbennig silwair yn eu system gynhyrchu, gyda ffocws enfawr ar rôl economaidd silwair wedi’i fyrnu a’i economeg yn eu systemau cynhyrchu.

“Roedd yr enillydd Mark Evans, fymryn o flaen y ddau arall gyda silwair wedi’i fyrnu o ansawdd rhagorol, gyda dim gwastraff gweladwy ar y byrnau a agorwyd yn ystod yr ymweliad, a gyda’r rhan fwyaf o’i gynnydd pwysau byw yn ei system cynhyrchu bîff yn dod o silwair yn unig gydag ychwanegiadau grawnfwyd wedi’i rolio ychwanegol ar gyfer ei fustych pesgi yn unig. Roedd yn bleser yn wir i bob un o’r tri beirniad ymweld â fferm Mark a gweld ei system ar waith”.