Anrhydeddau i arweinwyr ffermio Cymru

26 Gorffennaf 2017

Mae nifer o arweinwyr gweithgar a theilwng y diwydiant wedi’u hanrhydeddu eto gan Gyngor Dyfarniadau’r Cymdeithasau Amaethyddol Brenhinol am eu cyfraniad i’r diwydiannau amaethyddol a gwledig yng Nghymru.

Mae Panel Cenedlaethol Cymru a Phanel Safonwr Cenedlaethol Cyngor Dyfarniadau’r Cymdeithasau Amaethyddol Brenhinol yn ystyried llawer o geisiadau a wneir bob blwyddyn yn fanwl gywir, ac mae’r ymgeiswyr canlynol, y barnwyd eu bod o safon ddigon uchel i dderbyn y teitl chwenychedig o naill ai gymrawd neu aelod cyswllt, wedi derbyn eu dyfarniadau’n swyddogol mewn derbyniad a gynhaliwyd ar nos Fawrth (25 Gorffennaf) Sioe Frenhinol Cymru 2017.


 

Aelodaeth Gyswllt:

Ym mhob achos disgwylir i gyraeddiadau nodedig ymgeiswyr fod yn eglur uwch na lefel gyffredinol pobl eraill sy’n gweithio yn yr un meysydd, pa un ai mewn ffermio, ymchwil, gwaith cyhoeddus neu weithgareddau eraill.


 

Gwnaed Mr David Philip Jones o Gynwyl Elfed, Caerfyrddin yn Aelod Cyswllt ym mis Ionawr 2017 am ei gyflwyniad ‘Defnyddio technoleg newydd i wella effeithlonrwydd buchod sugno’.

Cymerodd David yr awenau gan ei rieni wrth fynd ati i redeg y fferm 172 hectar. Mae’r fferm deuluol wedi’i rhedeg fel uned organig am dros 10 mlynedd ac ymunodd â chynllun amgylcheddol Glastir yn 2013. Nod y fferm yw rhedeg system cynhyrchu gwartheg sugno syml, cadarn ac effeithlon. Gyda 90 o fuchod a 35 o heffrod cyflo yn y fuches, yn groesiadau Limousin gan mwyaf, y cynnyrch o’r fuches yw gwerthiant lloi iach yn 9-12 mis oed, wedi’u magu ar borthiant, gyda EVBs twf uchel, sy’n cael eu gwerthu i’r un prynwyr dro ar ôl tro ble maent yn mynd ymlaen ac yn gwella ymhellach.

Yn 2013 enwyd David yn Ffermwr Bîff y Flwyddyn gan y Farmers Weekly ac mae’n dal i rannu’i wybodaeth gyda’i gyd-ffermwyr fel fferm arddangos HCC a Cyswllt Ffermio.


 

Gwnaed Mr James T Raw o Gwmystwyth, Aberystwyth yn Aelod Cyswllt ym mis Mawrth 2017 am ei gyflwyniad ‘Cynaliadwyedd y fferm Fynydd gan ddefnyddio adnoddau naturiol yn cynnwys ynni dŵr’.

Mae James yn ffermio ar fferm fynydd draddodiadol wedi’i lleoli ynghanol Mynyddoedd Cambria, gan ganolbwyntio ar systemau a buddsoddiadau tymor hir cynaliadwy gyda menter broffidiol ar gyfer y genhedlaeth nesaf. 

Mae e wedi adeiladu un o’r cynlluniau ynni dŵr mwyaf mewn perchenogaeth breifat a geir ar fferm yng Nghymru. Mae dwy system 100kW wedi’u hadeiladu i fanteisio ar dopograffi naturiol a glawiad uchel y fferm. Mae’r rhain yn cynhyrchu 850,000kwh bob blwyddyn, gan gyflenwi tua 200 o gartrefi â thrydan. Ym mis Chwefror 2016 enillodd y fferm y Fferm Fwyaf Carbon Niwtral ar draws Prydain yn y Gwobrau Energy Now. Mae James wedi croesawu llawer o ymwelwyr i’r fferm i drafod datblygiad cynlluniau ynni dŵr a thrwy Cyswllt Ffermio ymgymerodd â modiwl Meistr mewn Ynni Dŵr yn y Ganolfan Ffermio Amgen.


 

Gwnaed Mrs Eirwen Williams o Langwyryfon, Aberystwyth yn Aelod Cyswllt ym mis Mawrth 2017 am ei chyflwyniad ‘Cyfnewid Gwybodaeth a Datblygiad Personol’.

Mae Eirwen yn Bennaeth Rhaglenni Gwledig ym Menter a Busnes, cwmni a fu’n gyfrifol am ddatblygu strategaethau busnes i helpu busnesau bach a chymedrol eu maint yng Nghymru am ryw 27 mlynedd.

Eirwen wnaeth arwain y tendr llwyddiannus i ddarparu Rhaglen Trosglwyddo Gwybodaeth a Gwasanaeth Cynghori Cyswllt Ffermio, rhaglen uchel ei phroffil sy’n amcanu at gyflenwi diwydiannau’r tir yng Nghymru â chyngor a hyfforddiant ar y meddwl diweddaraf am arferion gorau ac arloesi. Nod y rhaglen yw sicrhau bod gwybodaeth ar gael trwy gyfuniad o fecanweithiau darparu, o grwpiau trafod, gweithdai a chlinigau i rwydwaith o safleoedd arddangos a digwyddiadau ar ffermydd. Un enghraifft yw’r Academi Amaeth a sefydlwyd yn 2012.


 

Gwnaed Mrs Susan Jones o Star, Ynys Môn yn Aelod Cyswllt ym mis Mai 2017 am ei chyflwyniad ‘Datblygiad Blaengar yn Sioe Amaethyddol Frenhinol Cymru’.

Mae Susan yn ferch fferm ac yn gyn-Ffermwr Ifanc o Ynys Môn a bu hi bob amser yn angerddol ynghylch y tir a ffermio yng Nghymru. Yn gweithio gyda ffermwyr a’r gymuned wledig, yn cynnwys gyrfa mewn bancio a bellach yn y busnes tractorau a pheiriannau yn gwasanaethu ffermwyr Gogledd Cymru, mae Susan wedi bod yn gyfrannog iawn yn natblygiad blaengar Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru am fwy na 18 mlynedd, gan weithio i helpu i fynd â’r gymdeithas o nerth i nerth yn ystod amseroedd a fu’n anodd yn economaidd ac yn newidiol yn gymdeithasol.

Yn 2009 penodwyd Susan yn Gyfarwyddwr Anrhydeddus Cynorthwyol dros y Wasg a Chyhoeddusrwydd ac mae hi’n gyfrifol am hyrwyddo a chyfathrebu digwyddiadau’r gymdeithas i gynulleidfa eang ac amrywiol gartref a thramor. 


 

Gwnaed Mr D Selwyn Evans o Landdarog, Caerfyrddin yn Aelod Cyswllt ym mis Mai 2017 am ei gyflwyniad ‘Ffermio, Dyfodol Cymunedau Gwledig a Chymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru’.

Bu a wnelo Selwyn â materion gwledig ac amaethyddiaeth trwy gydol ei oes, gan ddechrau gyda’r Clwb Ffermwyr Ifanc lleol a CFfI y Sir.

Fe’i penodwyd yn Ymgynghorydd Bridio i’r Cattle Breeding Services (Premier Breeders) yn gofalu am y wlad gyfan gyda chyfrifoldeb arbennig dros Gymru. Ar ôl dychwelyd i’r fferm deuluol, sefydlodd Selwyn fenter twristiaeth fferm lwyddiannus iawn, yn cynnwys gwely a brecwast ffermdy, bythynnod gwyliau a safle carafannau teithiol bach a enillodd y Busnes Twristiaeth Gorau yn Sir Gaerfyrddin yn 2002. Mae’n ffermio buches Limousin bedigri fechan hefyd gyda’r pwyslais ar wartheg Moel Duon a diadell o ddefaid Texel sydd wedi ennill cystadlaethau diadell yn ogystal â dosbarthiadau sioe.

Selwyn yw Sylwebydd Cylch y Gwartheg yn Sioe Frenhinol Cymru ac yn y Ffair Aeaf ac mae’n aelod o fwrdd Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru hefyd.


 

Gwnaed Mrs Eleri V Roberts o Rydlydan, Conwy yn Aelod Cyswllt ym mis Hydref 2016 am ei chyflwyniad ‘Fy ngwaith gyda’r CFfI’.

Eleri yw’r trefnydd sirol dros CFfI Clwyd. A hithau wedi dechrau gweithio i’r ffederasiwn yn 2002, ymunodd Eleri ar adeg pan oedd y gymuned wledig yn brwydro â chanlyniadau Clwy’r Traed a’r Genau a phan oedd llawer o glybiau CFfI wedi cau. Trwy’i hymroddiad a’i gwaith caled, bu Eleri’n gyfrannog yn adfywio clybiau’r sir a chynyddu’r aelodaeth.

Mae Eleri’n eistedd hefyd ar gyngor Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru ac yn stiwardio yn adran y gwartheg yn Sioe Frenhinol Cymru. Mae hi’n helpu hefyd gyda Sioe Dinbych a Fflint a sioeau a phwyllgorau cymunedol lleol eraill.


 

Gwnaed Mr Richard J Roderick o Sgethrog, Aberhonddu yn Aelod Cyswllt ym mis Hydref 2016 am ei gyflwyniad ‘Gyrru tuag at gynhyrchu ŵyn yn gynaliadwy’.

Mae gyda Richard a’i wraig, Helen, 1,000 o famogiaid ar fferm gymysg 650 erw ac maen nhw’n creu busnes defaid a fydd yn ffynnu heb gymhorthdal. Maen nhw wedi canolbwyntio ar besgi ŵyn ar borthiant a phrotein cartref, yr un pryd â gwella geneteg a chwrdd â manyleb y farchnad. Mae’r fferm yn cynnal 70 o fuchod sugno a 55 erw o ydau a bwthyn gwyliau llwyddiannus hefyd.

Yn enillydd gwobr Ffermwr Defaid y Flwyddyn gan y Farmers Weekly yn 2015 ynghyd â Chynhyrchydd Ŵyn y Flwyddyn Waitrose, mae Richard yn gweithredu hefyd fel mentor i newydd-ddyfodiaid ifanc dan y cynllun YESS.

Mae Richard â rhan weithgar hefyd yng Nghymdeithas Amaethyddol Brycheiniog a Chymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru.


 

Gwnaed Mr Stephen Hughson o Lysdinam, Powys yn Aelod Cyswllt ym mis Mehefin 2017 am ei gyflwyniad ‘Arweinyddiaeth mewn Amaethyddiaeth’.

Er gwaethaf gyrfa amrywiol, mae Steve wedi cynnal diddordeb brwd iawn yn y fferm deuluol a materion gwledig. Mae’n dod â ffocws clir ar arweinyddiaeth i’w swydd newydd yn y Sioe Frenhinol y mae’n ei ddisgrifio fel ‘cyfuniad perffaith’ o’i gefndir ffermio, a’i brofiad arwain a rheoli helaeth. 

Mae Steve wedi arwain newid sylweddol ers ymgymryd â’i swydd yn y gymdeithas, ond mae’n ymfalchïo yn y ffaith ei fod yn cyflawni’r cydbwysedd main rhwng cofleidio technolegau newydd  a chyflawni gwelliannau gwirioneddol, gyda pharch iach at draddodiadau cryf. 

Mae Steve wedi’i benodi gan Lywodraeth Cymru yn ddiweddar i wasanaethu ar Y Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru.


 

Cymrodoriaethau:

Dim ond os gellir dangos cyfraniad arwyddocaol parhaus at amaethyddiaeth neu ddiwydiant cysylltiedig yn ystod eu cyfnod o aelodaeth gyswllt yr ystyrir Aelodau Cyswllt ar gyfer dyrchafiad i gymrodoriaeth.  Nid yw dyrchafiad yn awtomatig ac mae’n rhaid ei ennill trwy wasanaeth nodedig pellach i’r diwydiant.

Dyfarnwyd cymrodoriaethau i’r aelodau cyswllt canlynol:


 

Daeth Mr Thomas Evans o Feulah, Llanwrtyd yn Aelod Cyswllt ym mis Mai 2011 am ei gyflwyniad ‘Ffermio a Sgiliau Gwledig’.

Mae Tom nid yn unig yn ffermwr medrus gyda’i hwsmonaeth da byw a thir glas ond mae’n adnabyddus hefyd am ei sgiliau plygu gwrych, ffensio a chneifio. Bu’n gyfrannog iawn ym Mhwyllgor Cneifio’r gymdeithas am dros 20 mlynedd a bu’n aelod hirsefydlog o’r tîm sylwebu yn Sioe Frenhinol Cymru. 

Mae Tom yn gyfrannog iawn yn ei gymuned leol, yn arbennig Sioe Beulah.  Mae’n Gadeirydd Cymdeithas Aredig Cymru ar hyn o bryd ac roedd yn Gadeirydd Pencampwriaethau Aredig a Phlygu Gwrych Cymru Gyfan eleni. Mae Tom yn aelod hirsefydlog o Gymdeithas Aredig a Phlygu Gwrych Llanfair-ym-Muallt hefyd.


 

Daeth Mr Jamie Adams o Hwlffordd yn Aelod Cyswllt ym mis Gorffennaf 2011 am ei gyflwyniad ‘Cymuned a Chyfle’.

Mae Jamie yn parhau i fod â rhan weithgar iawn yn y gymuned a theimlir ei fod yn dal i wneud cyfraniad nodedig at amaethyddiaeth. Mae ganddo lwyddiant blaenorol ym mhopeth y bu a wnelo ag ef ac mae’n arloesol ac yn flaengar ei feddwl.

Teimlir ei fod yn ddiamheuol wedi chwarae rhan fawr iawn yng ngweithgareddau Llywodraeth Leol i Sir Benfro dros y blynyddoedd diwethaf. Mae wedi profi’i hun yn arweinydd da iawn ac mae’n fawr ei barch ymhlith ei gyd-Gynghorwyr a’r cyhoedd.


 

Dyfarnwyd Aelodaeth Gyswllt i Mr John R Fletcher o Fro Gŵyr, Abertawe yn 1997 am ei gyflwyniad ‘Cynhyrchu Tir Glas – Fy Ffordd o Fyw’. 

Mae John, ac yntau’n cadw perchenogaeth ei fferm, wedi datblygu menter newydd, lwyddiannus iawn ers ei aelodaeth gyswllt yn hyrwyddo ac yn addysgu pobl ynghylch y Ceffyl Gwedd. 

Mae’r busnes, a elwir yn Gentle Giants, yn ei hanfod yn hyrwyddo brîd y Ceffylau Gwedd trwy gyfranogiad John mewn pasiantau a defnydd yr anifeiliaid a chyfarpar sy’n gweithio ar setiau ffilmiau. Mae John wedi dod yn ddyn gyrru gwedd ceffylau llwyddiannus iawn hefyd gan ddod yn bencampwr aredig Cymru ar ddim llai na phedwar achlysur.

Mae John wedi cymryd yr amser hefyd i hyfforddi ei ferch i farchogaeth ceffylau trwm, ble mae hi wedi ennill llawer o wobrau, yn cynnwys cymhwyso ar gyfer Sioe Ceffyl y Flwyddyn.


 

Daeth Mr Robert Stevenson o Raglan, Sir Fynwy yn Aelod Cyswllt ym mis Medi 2011 am ei gyflwyniad ‘Sgiliau a Thechnegau Milfeddygol ar gyfer y gymuned ffermio’.

Ers cael ei wneud yn Aelod Cyswllt mae Robert wedi lleihau’i ymrwymiadau fel milfeddyg wrth ei waith ac mae bellach yn ymgynghorydd.  Mae Robert hefyd yn Gadeirydd Bwrdd a Chyngor AMTRA, yn Aseswr City & Guilds, yn Ddilyswr Technegol ac yn Ymgynghorydd Milfeddygol ac mae’n gynghorydd i raglen ‘The Archers’.

Bu Robert hefyd yn Llywydd Cymdeithas Milfeddygon Prydain o 2012-2014, yn Ymgynghorydd Milfeddygol i Gymdeithas Foch Prydain o 2011-2016, yn aelod milfeddygol ar Fwrdd Cynghori Strategol Cyswllt Ffermio o 2011-2016, yn Gynghorydd Proffesiynol i Brifysgol Harper Adams o 2011-2014, yn aelod o Gyngor Iechyd a Lles Moch y Deyrnas Unedig o 2013-2016 ac yn Gynghorwr Ewropeaidd i Gymdeithas Filfeddygol y Byd o 2011-2016.


 

Daeth Mr Gethin W T Havard o Bontsenni, Aberhonddu yn Aelod Cyswllt ym mis Tachwedd 2011 am ei gyflwyniad ‘Ffermio Da Byw a Hybu Cynhyrchion Cysylltiedig’.

Ers pan oedd yn ifanc iawn mae cysylltiad Gethin â CFfI wedi’i gyflenwi â hyder trwy siarad cyhoeddus, dadlau, drama a gweithgareddau eraill. Mae’n dal i fod yn weithgar ar lefel clwb a lefel sirol CFfI.

Mae Gethin yn ffermwr da byw mawr ei barch ac mae’n gyfrannog yn ymgyrch yr NFU i gael mesurau rheoli TB llymach ac i wella dealltwriaeth pobl ifanc o gynhyrchu bwyd.

Bu Gethin yn Gadeirydd Cymdeithas Defaid Mynydd Cheviot Brycheiniog, ble datblygodd farchnad ac iddi frand i’r gymdeithas trwy gyflenwi ŵyn i Marks and Spencers, ac roedd yn Gadeirydd Cymdeithas Magu Lloi Sugno Brycheiniog a Maesyfed am ryw 17 mlynedd.  Mae wedi cynrychioli De Cymru ar Fwrdd Marchnata Gwlân Prydain.


 

Daeth Mr T Gwyn Anthony o Ben-y-bont ar Ogwr yn Aelod Cyswllt ym mis Ionawr 2012 am ei gyflwyniad ‘Oes o Newidiadau mewn Ffermio’.

Dyfarnwyd MBE i Gwyn am wasanaeth i amaethyddiaeth dros ugain mlynedd yn ôl ac mae wedi parhau i fod yn un o’r hoelion wyth yn y ddisgyblaeth yma. Dan ei reolaeth, mae’r fferm gyda buches laeth a diadell ddefaid lwyddiannus iawn, wedi bod yn fegwn i ffermwyr yn lleol ac ymhellach i ffwrdd.

Mae Gwyn wedi parhau ei gysylltiadau oes â mudiad y CFfI, gan fynychu Rali’r Sir yn rheolaidd a defnyddio gwartheg a defaid y fferm ar gyfer cystadlaethau beirniadu stoc.


Daeth Mr John R Owen o Gonwy yn Aelod Cyswllt ym mis Tachwedd 2011 am ei gyflwyniad ‘Ddoe, Heddiw ac Yfory’.

Mae John yn Gadeirydd Ardal Lai Ffafriol NFU Cymru ac mae’n aelod o Gyngor NFU Cymru ac yn cynrychioli’i sir, Canol Gwynedd hefyd. Bu’n gyn-gadeirydd sirol ac yn gadeirydd ymddiriedolwyr canghennau sirol yr NFU.  Mae’n gwneud gwaith rhagorol hefyd yn ystod Sioe Frenhinol Cymru fel cydymaith Llywydd y Sioe. 

Yn yr ychydig flynyddoedd diwethaf mae John a’i deulu wedi magu diadell lwyddiannus iawn o ddefaid Beltex a buont yn enillwyr gwobrau mewn sioeau lleol a chenedlaethol. Mae galw mawr amdano fel beirniad ac mae wedi cynnal nifer o ymweliadau â’i fferm nid yn unig i archwilio ei ddiadell fynydd ond hefyd ei ddiadell Beltex, sydd bellach yn un enwog.  Mae Gweinidogion y Llywodraeth wedi ymweld â’i fferm hefyd i dystio’n uniongyrchol i’r heriau y mae ffermwyr mynydd yn eu hwynebu ac mae o’n cymryd rhan yn y ‘Cynllun Glastir’ i ddangos buddion ffermio mewn ardal amgylcheddol sensitif.


 

“Fel bob amser, roedd safon y cyflwyniadau yn eithriadol o uchel ac mae CARAS Cymru a Phaneli’r Safonwyr Cenedlaethol yn falch o gydnabod pa mor ffodus yw diwydiant amaethyddol Cymru i fod ag arweinwyr mor ddylanwadol a brwdfrydig.” medd Mr Cyril Davies, cynrychiolydd Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru ar gyngor CARAS ac aelod o Banel y Safonwr Cenedlaethol.

“Mae hi bob amser yn anrhydedd gennym gyflwyno dyfarniadau CARAS i ymgeiswyr mor deilwng a gobeithio’n fawr iawn eu bod wedi mwynhau’r seremoni wobrwyo a’r derbyniad a gynhaliwyd ddoe (dydd Mawrth 25 Gorffennaf) yn Sioe Frenhinol Cymru.”