Ffermwr o Sir Benfro yn ennill Tlws Tir Glas Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru

7 Gorffennaf 2017

Mae ffermwyr Cymru’n enwog fel rhai o arbenigwyr y byd wrth dyfu glaswellt fel cnwd ac mae llawer ohonynt yn cystadlu yng Nghystadleuaeth Rheoli Tir Glas Cymru Gyfan.

Trefnir y gystadleuaeth fawr ei bri hon gan Ffederasiwn Cymdeithasau Tir Glas Cymru (FWGS), ar y cyd â Chymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru ac fe’i noddir gan HSBC.

Roedd beirniaid eleni, yr arbenigwr technegol, Dr Iwan Owen o Aberystwyth, Rheolwr Amaeth Rhanbarthol HSBC yng Nghymru, Euryn Jones ac enillydd y llynedd ac enillydd Cymdeithas Tir Glas y Deyrnas Unedig, Mr Eurig Jenkins o Dalsarn, Llambed, i gyd yn cytuno bod hon yn gystadleuaeth yr oedd cystadlu cryf iawn amdani, ond cadarnheir enillydd 2017 fel Mr Rhys James o Duckspool Farm, Cas-wis, Hwlffordd, aelod o Gymdeithas Tir Glas Cleddau.

Mae Mr James yn godro 430 o fuchod Friesian x Jersey Seland Newydd ar ychydig dan 180 hectar (442 erw). O’r platfform godro o 95 hectar (235 erw) ar y fferm gartre, mae cyfartaledd cynnyrch llaeth o bron 5,500 litr/fuwch a lefel stocio o 4.09 buwch/hectar yn arwain at gynhyrchu 19,900 litr/ hectar o laeth gyda dim ond 1000kg o ddwysfwydydd/fuwch yn ychwanegu at laswellt a borir a silwair glaswellt.

Mae’r fferm wedi’i gosod allan yn badogau gyda rhwydwaith rhagorol o lwybrau a chafnau dŵr. Mae’r porfeydd i gyd wedi’u hailhadu o fewn y chwe blynedd ddiwethaf gyda rhygwellt parhaol diploid a thetraploid sy’n tywysennu’n ddiweddar gyda meillion gwyn. Cynhyrchodd hwn 16tunnell o DM/hectar trawiadol iawn yn 2016 yn ôl y meddalwedd cyfrifiadur a ddefnyddir fel sail i’r holl benderfyniadau rheoli tir glas.

Mae ffrwythlondeb y pridd yn cael ei fonitro’n agos gyda chalch, P a K yn cael ei roi yn unol â chanlyniadau profi pridd a lefelau pH a mynegeion pridd yn cael eu cynnal ar y lefelau gorau posibl. Rhoddir nitrogen yn rheolaidd trwy gydol y tymor gyda chwalwr cyfradd amrywiadwy a rhoddir slyri trwy far diferu gan gontractwr ar y padogau pori yn ogystal â’r tir silwair.

Rheolir y pori gyda chymorth meddalwedd Agrinet ac mae rheolaeth effeithiol ar y pori gyda’r pori a’r gwneud silwair yn cael eu hintegreiddio’n rhagorol yn nodweddion allweddol ar y system. Mae rheoli’r lletem laswellt gyda defnydd strategol o silwair neu ddwysfwyd yn ôl y galw yn adlewyrchu system hyblyg ond eto gydnerth iawn.

“Mae Rhys yn disgrifio Duckspool fel fferm laeth nodweddiadol sy’n lloia yn y gwanwyn ac sydd wedi’i seilio ar laswellt.” meddai Dr Owen “Er hynny, mae allbwn ffisegol ac ariannol y system, ynghyd â golwg gyffredinol y fferm, y dystiolaeth helaeth o flaen-gynllunio a sylw i fanylion ym mhob maes, i gyd yn pwyntio at fferm a system ffermio sydd ymhell o fod yn nodweddiadol.”

Aeth ei gydfeirniad Euryn Jones ymlaen i ddweud “Mae’r allbwn ffisegol a’r allbwn ariannol a pherfformiad cyffredinol y fferm yn cael cymorth trwy ddefnyddio ac integreidido staff a pheiriannau yn dra effeithiol. Mae’n amhosibl peidio â chael eich taro gan y fferm, y tir glas, y stoc, y lefelau perfformiad a gan Rhys ei hun.”

Yn ôl pob un o’r beirniaid, “Mae Rhys yn cyflawni canlyniadau rhagorol o laswellt ac yn cyfuno brwdfrydedd, agwedd wybodus a sylw i fanylion yn ogystal â dibyniaeth effeithiol ar dechnoleg i gyflawni safon uchel iawn o reoli tir glas.”

Bydd Mr James yn derbyn ei dlws ar ddydd Mawrth 25 Gorffennaf am 2.20 y pnawn yn Sioe Frenhinol Cymru.