Cystadlaethau Silwair Cladd a Byrnau Mawr 2017

7 Gorffennaf 2017

Mae cystadlaethau silwair cladd a byrnau mawr Cymru gyfan 2017, sy’n cael eu rhedeg gan Gymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru a Ffederasiwn Cymdeithasau Tir Glas Cymru, wedi gweld silwair o’r safon uchaf yn cael ei gynhyrchu gan lawer o’r tyfwyr silwair gorau o bob rhan o Gymru eto.

Mae silwair yn allweddol i gynhyrchiad cig a llaeth ar lawer o ffermydd Cymru, ac mae’r gystadleuaeth yn un o’r rhai y mae mwyaf o gystadlu amdani yn y diwydiant.

Cystadleuaeth Silwair Cladd Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth cladd, a noddir gan Wynnstay Group PLC ac a gefnogir gan Agri Lloyd International Ltd, yw William Lawrence o Penycwm, Hwlffordd, Sir Benfro, aelod o Gymdeithas Tir Glas Gogledd Sir Benfro.

Mae’r gystadleuaeth hon yn agored i holl aelodau 20 cymdeithas tir glas Cymru. Aeth pump a gyrhaeddodd y rownd derfynol ranbarthol drwodd i rownd derfynol Cymru Gyfan, a feirniadwyd eleni gan feirniad technegol, John Evans, noddwr y diwydiant, Dr Huw McConochie ac enillydd 2016, Richard Phillips. Er bod ansawdd y silwair yn ffactor allweddol, mae’r beirniaid yn ymweld â phob fferm hefyd i asesu rheolaeth y cladd ac arferion bwydo ymhlith pethau eraill sy’n nodwyr effeithlonrwydd.

Roedd silwair buddugol Mr Lawrence wedi’i wneud yn bennaf o gymysgeddau rhygwellt diploid and tetraploid sy’n tywysennu yng nghanol a diwedd y cyfnod tyfu.  Ei ddadansoddiad oedd DM 30.2%, gwerth D 75.5%, ME 12.1 MJ/kg DM, a CP 16.1%.

Mae Mr Lawrence yn rhedeg buches odro o 300 o fuchod gyda chyfartaledd cynnyrch llaeth o 6285 litr/fuwch, braster llaeth 4.17% a phrotein, 3.42%.  Mae’n magu 150 o wartheg bîff bob blwyddyn hefyd ac yn eu gwerthu’n 18-24 mis oed a thyfir 170 hectar o Âr a 15 hectar o Lwsérn ar yr uned 408 hectar (1008 erw) sy’n wynebu’r de-orllewin, 250 troedfedd uwchben lefel y môr.

Y llynedd, cymerwyd 73 hectar o laswelltir ar gyfer y toriad cyntaf, 61 hectar ar gyfer yr ail a 16 hectar ar gyfer y trydydd toriad.  Gwnaed y toriad cyntaf ar 12 Mai, yr ail doriad ar 23 Mehefin a’r trydydd toriad ar 11 Awst, gan roi cyfanswm tunelledd o 2940 tunnell pwysau ffres (5.9 tunnell DM/hectar @30.2%DM).  Roedd y glaswellt yn cael ei wywo am 36-48 awr a defnyddiwyd ychwanegyn. Roedd yna hefyd 800 tunnell ychwanegol o borthiant buchod hesb a 750 tunnell o borthiant arall yn cael ei dyfu.

Mae’r ail, Gerald W Watkin yn aelod o Gymdeithas Tir Glas Aberystwyth. Roedd dadansoddiad ei silwair ef yn: DM 31.2%, gwerth D 77.1, ME 12.3 MJ/kg DM, CP 12.6%.  Mae fferm Mr Watkin yn 480 erw, gyda 60 erw ohoni’n gnydau porthiant âr a’r gweddill yn laswellt, ei huchder yn 250 tr.  uwchben lefel y môr ac mae’n wynebu’r de.  Mae Mr Watkin yn godro 275 o fuchod ac mae diadell o 375 o famogiaid. Mae’r fuches laeth yn cynhyrchu 8696 litr/fuwch ar gyfartaledd, gyda’r braster menyn yn 3.96% ac yn 3.21% o ran y protein. Cymerwyd tri thoriad dros arwynebedd o 183 erw a phedwerydd toriad dros 50 erw. 

Bu cystadleuaeth Silwair Cladd Cymru Gyfan ar fynd er 1979.

Cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth byrnau mawr, a noddir gan BPI Agriculture (Silotite), yw Paul Williams o Nebo, Llanrwst, Conwy, aelod o Gymdeithas Tir Glas Aberconwy.

Mae cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan wedi dod yn boblogaidd iawn ers ei chychwyniad yn 1996. Mae’n agored i holl aelodau 20 cymdeithas tir glas Cymru, ac mae wedi dod yn gystadleuaeth anodd iawn ei hennill. Beirniadwyd cystadleuaeth eleni gan banel o dri: Stuart Anthony, Gwyn Parry a Dr Dave Davies o Silage Solutions.

Ar ei fferm, mae Mr Williams yn cadw 45 o fuchod sugno a 550 o famogiaid ar 310 erw o dir glas, sy’n 900 troedfedd uwchben lefel y môr. Roedd y silwair buddugol yn dod o doriad sengl a gymerwyd yn ystod wythnos gyntaf Gorffennaf ac a gafodd ei wywo am 24 awr cyn cael ei fyrnu. Heblaw am y torri, gwnaed y gwaith gan gontractwyr.  Roedd dadansoddiad y silwair yn dangos: 31.4% DM, gwerth D 65.0, ME 10.4 MJ/kg, CP 15.4%, pH 4.9.

Yn ail ar y cyd y mae Keith Williams o Spittal, Hwlffordd, Sir Benfro, aelod o Gymdeithas Tir Glas Gogledd Sir Benfro ac Andrew Lewis o Drefdraeth, Sir Benfro, aelod o Gymdeithas Tir Glas Aberteifi a’r Cylch.

Mae Mr Keith Williams yn cadw 92 o dreisiedi gwasod a chyflo ar ei fferm 190 erw ynghyd â hyd at 850 o ŵyn stôr tac dros y gaeaf. Cymerwyd pedwar toriad o silwair: 7 Mai, 15 Mehefin, 1 Awst a 14 Medi, yn cael ei adael i wywo am 48-60 awr cyn ei fyrnu. Roedd dadansoddiad y silwair a gynigiwyd yn y gystadleuaeth yn: DM 53.7%, gwerth D 72.4, ME 11.6 MJ/kg, CP 10.4%, pH 5.0.

Mae Mr Lewis yn cadw 90 o fuchod llaeth a 1230 o famogiaid ynghyd â gwartheg ifainc/anifeiliaid cadw ar ei uned 400 erw. Cymerir dau doriad rhwng mis Mehefin a mis Awst. Caiff y cnwd ei wywo am 24 awr.  Dadansoddiad y silwair oedd: DM 23.8%, gwerth D 66.0, ME 10.6 MJ/kg, CP 15.2%, pH 4.6.

Meddai’r beirniad arweiniol Dave Davies: “Roedd pob un yn y rownd derfynol y tymor hwn yn agos iawn mewn llawer agwedd ar eu cynhyrchu silwair. Roeddynt i gyd yn defnyddio chwe haen o ddeunydd lapio silwair ac yn canolbwyntio’n llwyr ar ansawdd storio’u byrnau. Ni welwyd dim gwastraff gweladwy ar unrhyw un o’r byrnau y bu inni eu hagor. Cytunwyd felly fod gennym ail oreuon ar y cyd pan gafodd y system a’r broses gyfan eu cymharu. 

“Fodd bynnag, fe wnaeth yr enillydd, Mr Paul Williams, argraff fawr arnom gydag effeithlonrwydd ei system ac wrth gwrdd â gofynion y da byw.  Roedd yn monitro perfformiad y stoc, gan ddethol geneteg ei ddiadell fagu i gyd-fynd â’r system a mabwysiadu technoleg electronig buchod llaeth ar gyfer ei fuches sugno.

“Roedd hyn yn gwella defnydd y porthiant, yn gwella cyfraddau cyfebru a’r effeithlonrwydd cyffredinol ar y fferm. Fe wnaeth hyn ef yn enillydd amlwg a oedd yn sefyll allan o grŵp da o gystadleuwyr.”