Cystadlaethau Silwair Cladd a Byrnau Mawr 2016

9 Gorffennaf 2016

Mae cystadlaethau silwair cladd a byrnau mawr Cymru gyfan 2016 sy’n cael eu rhedeg gan Gymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru a Ffederasiwn Cymdeithasau Tir Glas Cymru, sy’n dathlu’i hanner canmlwyddiant eleni, wedi gweld eto silwair o’r safon uchaf yn cael ei gynhyrchu gan lawer o’r tyfwyr silwair gorau o bob rhan o Gymru.

Mae silwair yn allweddol i gynhyrchiad cig a llaeth ar lawer o ffermydd Cymru, ac mae’r gystadleuaeth yn un o’r rhai y mae mwyaf o gystadlu amdani yn y diwydiant.

Cystadleuaeth Silwair Cladd Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth cladd, a noddir gan Wynnstay Group PLC ac a gefnogir gan Agri Lloyd International Ltd, yw Richard Phillips o Orton, Heol Clarbeston, Sir Benfro, aelod o Gymdeithas Tir Glas Arberth, y gymdeithas gyntaf i’w sefydlu yng Nghymru, a ffurfiwyd ym mis Mai 1962.

Mae’r gystadleuaeth hon yn agored i bob un o aelodau 20 cymdeithas tir glas Cymru. Yna aeth pump a gyrhaeddodd y rownd derfynol ranbarthol drwodd i rownd derfynol Cymru Gyfan, a feirniadwyd eleni gan feirniad technegol, John Evans, noddwr y diwydiant, Dr Huw McConochie ac enillydd 2015, Andrew Reed. Er bod ansawdd y silwair yn ffactor allweddol, mae’r beirniaid yn ymweld â phob fferm hefyd i asesu rheolaeth y cladd ac arferion bwydo ymhlith marcwyr effeithlonrwydd eraill.

Roedd silwair buddugol Mr Philips wedi’i wneud yn bennaf o rygwellt diploid siwgrog sy’n tywysennu yng nghanol a diwedd y tymor tyfu a chymysgeddau meillion gwyn. Dadansoddiad y silwair oedd Deunydd Sych 30.6%, gwerth D 74.8%, Egni Metaboladwy 12.0 MJ/kg Deunydd Sych, a Phrotein Crai 14.2%.

Mae Mr Philips yn rhedeg buches laeth o 230 o fuchod gyda chyfartaledd cynnyrch llaeth o 8790 litr/fuwch, 4.23% braster menyn a 3.33% protein. Yn ogystal mae’n magu 30 o wartheg bîff bob blwyddyn ar yr uned 170 hectar (420 erw), sy’n wynebu’r de, 250 troedfedd uwchben lefel y môr. 

Y llynedd cymerwyd 170 erw o laswelltir ar gyfer y toriad cyntaf (ar 19 Mai), 150 ar gyfer yr ail (ar 30 Mehefin) a 100 erw ar gyfer y trydydd toriad (ar 11 Awst), gan roi cyfanswm tunelledd o 2900 tunnell o bwysau ffres (5.1 tunnell Deunydd Sych/hectar gyda 30% Deunydd Sych). Cafodd y glaswellt ei wywo am 24-36 awr a defnyddiwyd ychwanegyn.

Meddai’r beirniad technegol, John Evans: “Roedd yr archwiliadau fferm yn drawiadol a chawsant ond hyd i fforchaid o wastraff rhwng y pum cladd a archwiliwyd ar y pum gwahanol fferm. Roedd trefniadau bwydo effeithlon, dogni gofalus a rheolaeth gyffredinol dda yn amlwg ar bob un o’r ffermydd.”

“Roedd hyn yn gwneud y penderfyniad yn anodd iawn gyda dim ond y mymryn lleiaf o farciau’n gwahanu’r cystadleuwyr. Sut bynnag, fe wnaeth rhoi ystyriaeth ofalus i’r holl ffactorau arwain yn y diwedd at farnu Mr Richard Philips yn enillydd.”

Eleni cytunodd y beirniaid y byddai dau yn ail ar y cyd: Mri ASL a CE Evans o Cwmwythig, Capel Bangor, Aberystwyth, Ceredigion, aelod o Gymdeithas Tir Glas Aberystwyth, a Mr John Parry o Goitre Farm, Ceri, Y Drenewydd, Powys, aelod o Gymdeithas Tir Glas Hafren Uchaf.

Cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan

Enillydd y gystadleuaeth byrnau mawr, a noddir gan BPI Agriculture (Silotite), yw Morris Parry o Yr Orsedd, Pencaenewydd, Pwllheli, Gwynedd, aelod o Gymdeithas Tir Glas De Caernarfon.

Mae cystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan wedi dod yn boblogaidd iawn ers ei chychwyniad yn 1996. Mae’n agored i bob un o aelodau 20 cymdeithas tir glas Cymru, ac mae wedi dod yn gystadleuaeth anodd iawn ei hennill. Beirniadwyd cystadleuaeth eleni gan banel o dri: Stuart Anthony, Huw Davies a Dr Dave Davies o Silage Solutions.

Mae Mr Parry’n rhedeg 50 o fuchod sugno a 450 o famogiaid ar 600 erw o laswelltir, sy’n 600 troedfedd uwchben lefel y môr. Roedd ei silwair buddugol o doriad sengl a gymerwyd ar 7 Mehefin ac a gafodd ei wywo am 24 awr cyn cael ei fyrnu gydag ychwanegyn. Gwnaed y gwaith gan gontractwyr a wnaeth 161 o fyrnau o silwair oddi ar 30 erw o laswelltir. Roedd dadansoddiad y silwair yn dangos: 43.6% Deunydd Sych, Gwerth D 75.1%, Egni Metaboladwy 12.0 MJ/kg Protein Crai 9.4%, pH4.3.

Gwnaeth Dave Davies, un o’r beirniaid, y sylw: “Roedd lefel dda o gystadleuwyr yn y rownd derfynol eleni i herio’r beirniaid, ac amrediad da o wahanol fusnesau ar draws y sector anifeiliaid cnoi cil. Roedd cyfansoddiad silwair yr holl gynigion yn y rownd derfynol o ansawdd da iawn, ac felly roedd dewis yr enillydd yn fater o’r gwahaniaethau yn rheolaeth eu proses silweirio.

“Roedd enillydd eleni, Morris Parry yn rhoi sylw gofalus iawn i fanylion, gan fwyhau’i gynhyrchu o system silwair byrnu glaswellt syml a chadw costau porthiant a brynir i’r lleiaf posibl.”

Yn ail mae David Griffiths o Rhosson Ganol, Tŷ Ddewi, Sir Benfro, aelod o Gymdeithas Tir Glas Gogledd Sir Benfro.