Y cyffro’n cynyddu wrth i ymgeiswyr aros i glywed pwy fydd yn derbyn Gwobr Goffa Syr Bryner Jones 2016

21 Mehefin 2016

Fel anrhydedd bwysicaf Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru, mae cystadlu brwd am Wobr Goffa Syr Bryner Jones flwyddyn ar ôl blwyddyn.

Yn wahanol i’r blynyddoedd blaenorol, bydd enillydd gwobr chwenychedig eleni’n cael ei gadw’n gyfrinach tan Sioe Frenhinol Cymru, ble bydd yr ymgeiswyr a gyrhaeddodd y rhestr fer a’u teuluoedd yn mynychu cyflwyniadau gwobrau Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru ar ddiwrnod cyntaf y sioe i glywed yr enillydd yn cael ei gyhoeddi am y tro cyntaf.

Helpodd Syr Bryner Jones i lywio cyfeiriad Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru am 50 mlynedd, bu’n Gomisiynydd Amaethyddol Cymru ac  yn ddiweddarach daeth yn Ysgrifennydd Cymreig y Weinyddiaeth Amaeth. Roedd yn Llywydd Sioe Frenhinol Cymru yn 1954, blwyddyn jiwbilî aur y gymdeithas.

Er 1957 mae’r wobr wedi’i rhoi bob blwyddyn i rywun o wahanol gangen o’r diwydiant ffermio sydd wedi cyrraedd y lefel uchaf o lwyddiant yn y sector a ddewiswyd. Eleni roedd y beirniaid yn chwilio am unigolyn sydd wedi dangos llwyddiant neilltuol yn gyson mewn Rheoli Tir Glas ac sydd wedi bod yn ysbrydoliaeth i’w gydffermwyr, ac i’r genhedlaeth iau.

Gyda phwysigrwydd tir glas yn economi amaethyddol Cymru, roedd ymgeiswyr eleni am y wobr o safon eithriadol o uchel. Dros y blynyddoedd mae llawer o ffermwyr llwyddiannus yng Nghymru wedi’u cydnabod am eu harbenigedd tir glas o ganlyniad i amrywiol gystadlaethau, nid yn lleiaf y Gystadleuaeth Rheoli Tir Glas flynyddol a gynhaliwyd bob blwyddyn er 1971 a’r gystadleuaeth Silwair a gynhaliwyd er 1979, y ddwy’n cael eu trefnu ar y cyd gan CAFC a Ffederasiwn Cymdeithas Tir Glas Cymru.  

“Ar gyfer y wobr hon fodd bynnag, roeddem nid yn unig yn chwilio am lwyddiant cyson mewn rheoli tir glas ond hefyd am y sawl sydd wedi gallu rhannu’i arbenigedd ac ysbrydoli cydffermwyr, ymchwilwyr a’r genhedlaeth iau, gyda’r canlyniad ei fod wedi helpu i wella effeithlonrwydd ffermio tir glas dros y blynyddoedd.” meddai’r beirniaid, Mr Cyril Davies FRAgS a Mr Dafydd Jones ARAgS.

“Cawsom enwebiadau o bob sir yng Nghymru ac roedd y safon yn eithriadol o uchel. Byddai’r rhan fwyaf yn gwbl deilwng o’r wobr chwenychedig yma, o ganlyniad i’w llwyddiannau eithriadol mewn gweithgareddau’n gysylltiedig â thir glas dros y blynyddoedd, ac mae pob un o’r ymgeiswyr wedi ysbrydoli eraill trwy amrywiol ffyrdd.

“Sut bynnag, yn y cyfnod beirniadu terfynol daeth tri i’r rheng flaen ar ôl ennill cystadlaethau yng Nghymru a’r Deyrnas Unedig ar fwy nag un achlysur ac ar ôl agor eu ffermydd i ysbrydoli cydffermwyr dros gyfnod o ddegawdau lawer.” ychwanegodd y beirniaid llawn edmygedd.

Yn nhrefn yr wyddor, y tri ymgeisydd a roddwyd ar y rhestr fer yw:

Mr Arthur Owen ARAgS, Bodysgaw Isa, Llannefydd, Dinbych
Ffermwr llaeth yw Arthur sy’n godro 350 o fuchod ar ei fferm 285 erw. Mae o wedi datblygu busnes cryf wedi’i seilio ar wneud y gorau o gynhyrchu o laswellt gyda chyfnod lloea 10 wythnos tynn o fis Medi i ganol mis Tachwedd. Caiff y buchod eu troi allan ar laswellt o ddechrau mis Chwefror yn dibynnu ar gyflwr y tywydd, a chaiff costau dwysfwyd eu cadw i’r lleiaf posib. Yn 2007 enillodd Gystadlaethau Ffermio tir glas Cymru a’r Deyrnas Unedig, y naill a’r llall. Mae Arthur wedi cynnal llawer o ddiwrnodau agored ar ei fferm ar gyfer plant ysgol, cymdeithasau tir glas ac eraill a bu’n weithgar wrth gynorthwyo CFfI a grwpiau eraill.  

Mr Gerwyn Owen FRAgS, Pantygwiail Farm, Dihewyd, Llambed, Ceredigion
Mae Gerwyn yn ffermio fferm laeth 230 erw ym mherfeddion Ceredigion mewn partneriaeth â’i wraig Glenys a’i fab a’i ferch yng nghyfraith. Mae gyda nhw fuches odro o 130 o fuchod ynghyd â gwartheg ifainc ac mae yna bwyslais tra manwl ar gynhyrchu a defnyddio glaswellt i gynhyrchu llaeth yn economaidd. Enillodd teulu Gerwyn y Gystadleuaeth Tir Glas gyntaf un a gynhaliwyd gan CAFC a Ffederasiwn Cymdeithas Tir Glas Cymru yn 1971 ac wedi hynny mae wedi ennill Cystadleuaeth silwair Genedlaethol Cymdeithas Tir Glas Cymru a’r Deyrnas Unedig yn 1999 ac roedd yn rownd derfynol Cystadleuaeth Ffermio Tir Glas Cymdeithas Tir Glas Prydain y Deyrnas Unedig yn 2013. Mae’u llyfr ymwelwyr yn dystiolaeth o’r cannoedd sydd wedi ymweld â’r fferm yn ystod y cyfnod hwnnw, yn cynnwys plant ysgol lleol, aelodau CFfI, myfyrwyr amaethyddol, ymwelwyr cenedlaethol a rhyngwladol yn ogystal â’r cyfryngau.

Mr Tom Tudor MBE FRAgS, Llysun, Llanerfyl, Y Trallwng, Powys
Mae fferm Tom yn cael ei hystyried yn enghraifft ragorol o ddatblygiad rheolaeth tir glas effeithlon yn ardaloedd yr ucheldir. Enillodd Gystadleuaeth Tir Glas Cymru yn 1978, Cystadleuaeth Silwair Cymru ar dri achlysur a Chystadleuaeth Silwair Genedlaethol Cymdeithas Tir Glas Prydain y Deyrnas Unedig yn 1983 ac 1995. Mae ffermwyr ac ymchwilwyr o bedwar ban byd wedi ymweld â’r fferm dros y blynyddoedd i ddod i wybod am ei sgiliau tir glas a hwsmonaeth anifeiliaid arbennig. Yn ogystal â’r cystadlaethau tir glas mae Tom wedi ennill llawer iawn o wobrau eraill yn ystod ei oes, yn cynnwys cydnabyddiaeth anrhydeddau ac mae o wedi rhannu’i wybodaeth yn eang iawn trwy wasanaethu ar lawer o bwyllgorau cenedlaethol, yn cynnwys Corff Llywodraethol y Sefydliad Ymchwil Tir Glas yn Hurley, ymhlith eraill.  

Bydd yr enillydd yn cael ei gyhoeddi yng nghyflwyniadau gwobrau Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru ar ddiwrnod cyntaf y sioe, dydd Llun 18 Gorffennaf 2016, am 2.15 y pnawn.