Gwenyn mêl yng Ngŵyl Wanwyn Frenhinol Cymru

12 Ebrill 2013

Mae gwenyn yn ddolen gyswllt hanfodol yn y gadwyn fwyd. Maent yn peillio ein cnydau a’n blodau gwyllt, ac o’r herwydd yn gwella helaethrwydd a phrydferthwch cefn gwlad. Ond mae’r gaeaf hirfaith, gyda’i dymheredd rhewllyd a’i wyntoedd milain yn dilyn haf a hydref gwlyb y llynedd, wedi arwain at amgylchiadau caled i wenyn gyda chanlyniad hynny’n brinder mêl posibl ac, yn waeth, brinder stoc ifanc iach.

Bydd sut i ddelio â chanlyniad y tywydd gwael maith ymhlith y testunau i’w trafod a’r cyngor i wenynwyr yng Ngŵyl Wanwyn Frenhinol Cymru y mis nesaf.

Bydd Cymdeithas Gwenynwyr Cymru, y mae 19 o gymdeithasau cadw gwenyn annibynnol lleol yn gysylltiedig â hi, yn bresennol yn yr Ŵyl ac yn annog gwenynwyr, yn arbennig newydd-ddyfodiaid i’r grefft, i fagu eu gwenyn eu hunain yn hytrach na mewnforio rhai newydd o rywle arall gan fod gwenyn a gynhyrchwyd gartref yn fwy tebygol o oroesi a ffynnu pan fo’r amgylchiadau’n troi’n gas.

“Rydym ag eisiau gwenyn sydd wedi addasu’n lleol - y rheini sydd wedi goroesi yn eu hardaloedd lleol - ac mae hyn yn bwysig iawn,” medd Mr Wally Shaw, Swyddog Technegol Cymdeithas Gwenynwyr Cymru.

“Rydym yn ceisio dysgu gwenynwyr newydd i wneud hyn ac i ddod yn hunangynhaliol. ’Dyw hyn ddim yn anodd ei ddeall a bydd gan wenynwyr well gwenyn a byddant yn arbed arian hefyd.”

Mae’r Ŵyl Wanwyn wedi helpu i feithrin diddordeb mewn cadw gwenyn trwy arddangosiadau a sgyrsiau ar y pwnc a bydd ymwelwyr â Gŵyl ddeuddydd y mis nesaf, sy’n cael ei chynnal yn Llanelwedd, Llanfair-ym-Muallt, dros benwythnos Mai 18 ac 19, yn gallu dod i wybod popeth am gadw gwenyn a sut i ddechrau arni ar stondin Cymdeithas Gwenynwyr Cymru yn y Neuadd Flodau ar faes sioe Frenhinol Cymru.

Gallant gael cipolwg i mewn i gwch gwenyn hefyd a gwylio’r gwenyn cyfareddol wrth eu gwaith yn y Babell Wenyn sy’n cael ei rhedeg gan Gymdeithas Gwenynwyr Abertawe a’r Cylch, a fydd wedi’i lleoli yn yr Ardal Goedwigaeth.

Bydd aelod o Gymdeithas Abertawe a’r Cylch, David Salkilld, sy’n wenynwr ers blynyddoedd lawer, yn rhoi sgwrs ar grefft cadw gwenyn hefyd ar ddiwrnod agoriadol yr Ŵyl yn Neuadd Arddangos De Morgannwg ar faes y sioe.

“Bydd fy sgwrs yn cael ei hategu gyda sleidiau powerpoint yn dangos gwenyn, cychod gwenyn, cydrannau cwch a chynnyrch gwenyn, a bydd ar ffurf cyflwyniad i’r rheini sy’n meddwl am ymgymryd â’r grefft. Rwyf yn crybwyll ymuno â chymdeithas hefyd,” medd Mr Salkilld. “Bydd pethau fel costau, clefyd, mathau o gwch gwenyn, cyfarpar diogelu ac, wrth gwrs fêl, yn cael eu trin yn y sgwrs ac ar y diwedd rwyf bob amser yn gadael amser ar gyfer cwestiynau.”